Rahim dinlendirme nedir ve her vakada uygulanmalı mı? - Prof. Dr. Aygül Demirol (Tüp Bebek Uz.)

Memorial Ankara Hastanesi Tüp Bebek Merkezi Başkanı Prof. Dr. Aygül Demirol, tüp bebek tedavisinde en merak edilen sorular hakkında bilgi veriyor.

Tüp bebek tedavisine başlayan ailelerin akıllarından pek çok soru olabiliyor. Bunları şu şekilde sıralamak mümkün:

1. Tüp bebek tedavisinde yumurtlamayı artırmak için verilen hormonların yan etkisi var mı?
Hayır, hasta dostu, küçük doz ilaç ve hormon tedavileriyle yola çıkıldığı için yan etkileri hayli az düzeyde oluyor. Hali hazırda kullanılan ilaçlar bünyemizde de olan doğal hormonlar olduğu için, dışarıdan herhangi yabancı bir hormon verilmediği için ciddi bilinen bir yan etkisi olmuyor. Doğru şekilde uygulandığı için hiçbir sıkıntı yaşanmaz ve verilen ilaçlar o ay içerisinde de bünyeden dışarıya atılır.

2. Yumurta toplama işlemi sonrası kadın menopoza girer mi?
Hayır, yumurta toplama işlemi ve yumurta sayısı kadından kadına değişiklik gösterir. Kadının potansiyeline göre 5-7-8-10-15-20 gibi... Bu kadar yumurta alınınca benim yumurtalarım tükenecek mi? Gelecek ayların mı yumurtası alınıyor? Erken menopoza girer miyim? Bu soruların hepsine verilecek olan yanıt hayırdır. Tüp bebek tedavisinde doğru zamanlama ile bir ayda yola çıkan doğru foliküller uyarılır. Sadece o ayın potansiyeline özgü olan foliküllerden yumurta elde edilir. Bu nedenle erken menopoz gibi bir durum söz konusu değildir.

3. Tüp bebekle elde edilen gebeliklerde bebekte anomali riski olur mu?
Mikroenjeksiyon tekniği bazı genetik hastalıkları anne ya da babada taşıyıcılığı varsa doğrudan bebeğe iletecektir. Bunun için de gerekli vakalarda genetik tarama ile doğru embriyolar seçilerek bizzat sağlıklı gebelikler elde edilir ancak standart bir vakada normal bir gebelik gibi takip edilir. Ciddi artan bir risk faktörü olmadığı bilinir.

4. Her vakada rahim dinlendirme yapılmalı mı?
Tüp bebek işlemi başladı. Yumurtalar toplandı, spermler alındı ve embriyolar oluşturuldu; bunlar dondurulup rahim dinledilip sonra mı transfer yapılmalı yoksa taze transfer mi yapılmalı? Başarıyı etkiler mi? Her vakada aynı protokol doğru değildir. Hastanın yumurta sayısı, hormon düzeyleri, rahim kalitesi, bulgular ve kan akımlarına bakılarak gerekli ise rahim dinlendirilmelidir.

5. Embriyo dondurulunca kalite kaybı olur mu?
Hayır, embriyo dondurulunca kalite kaybı olmaz. İlerleyen teknoloji ve yüksek tecrübe sayesinde embriyolar en iyi şekilde muhafaza ediliyor.

6. En doğru sperm seçilebiliyor mu?
Evet, genetik alt yapısı ve sağlık kriterleriyle elimizdeki ileri tekniklerle mikroçip, büyük büyütmeli mikroenjeksiyon yöntemi ile seçip uygulanabiliyor.

7. PKOS (Polikistik over sendromu) olan bir kadın mutlaka tüp bebek mi yaptırmalı?
PKOS hormonal bir dengesizlik ve yumurtalama problemiyle seyreder. Vakaya özel davranılmalıdır. Eğer sadece yumurtlama tedavisi gerekli ve sperm parametreleri rahim faktörleri çok normalse buna göre tedavi uygulanmalıdır. Gereken vakalarda alılama ile zamanlamayı organize ederek gebelik oranı artırılır. Eğer vakada gerekli ise tüp bebek uygulanır. Bu hastalarda özel olarak daha düşük doz tedaviler uygulanır, aşırı uyarılmaya yol açılmaz, embriyo kalitesini artıran özel teknolojiler uygulanır.

8. Yapay rahim nedir?
Yapay rahim aslında yanlış bir tanımlamadır. Ko-kültür sistemleri yani embriyoya ek bir besi yeri oluşturma yöntemleri olarak tanımlanabilir. Eski yıllarda rahim içerisinden hücre alınarak yapılırdı. Fakat daha sonraki gelişmelerle yumurtayı koruyan kumulus hücreleriyle, kumulus hücre ko-kültür sistemleri uyguluyoruz ve pkos hastaları da bu tedavi için ideal vakalar arasındadır.

9. Endometriozis için tüp bebek tedavisi şart mı?
Hayır, bu durum da vaka özelinde değerlendirilmelidir. Endometriozis bir kanser değil ancak ilerlemiş vakalarda yumurtalıkta kist oluşturmuşsa yumurtalık hasarı yaratıp, yumurta azlığına yol açabilir. Tüp hasarıyla tüplerde ciddi probleme neden olabilir. Bu vakalarda zaten tüp bebek tercih edilir.

10. Hidrosalpinks (tüplerin iltihaplı sıvıyla dolu olması) tüp bebek performansını düşürür mü?
Evet, düşürür. Kesinlikle yüzde 100 böyle bir hasta gebe kalamaz denilemez ancak vakaya özel olarak bu durumdan şüphe ediliyorsa gerekirse rahim filmiyle bunu kontrol edip, bunun da tedavisini tüpleri bağlayarak ya da gerekiyorsa alarak daha sağlıklı bir transfer dönemine geçilir.