Hipotalamus ve hipofiz bezi nedir? - Prof. Dr. Ayşe Çıkım Sertkaya (Endokrinoloji ve Metabolizma)

Memorial Şişli Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü'nden Prof. Dr. Ayşe Çıkım Sertkaya, hipotalamus, hipofiz bezi ve görevleri hakkında bilgi verdi.


HİPOTALAMUS NEDİR?
Endokrin sistemin yani hormon sisteminin temel düzenleyici organı hipofiz bezidir. Hipofiz bezinin üzerinde hipotalamus yer alır. Hipotalamus daha geniş dağılımı olan, sınırları çok net çizgilerle çizilemeyen beynin içinde, beynin tam olarak ortasında çok korunaklı bir yerde bulunur.

HİPOTALAMUSUN GÖREVLERİ NELERDİR?
Hemen hemen bütün hormonların ana kaynağı burasıdır.

HİPOTALAMUS VÜCUTTA NASIL GÖREV ALIR?

• Kalp – damar sistemi
• Dolaşım sistemi
• Sinir sistemi ile ilgili cevapların oluşturulmasında, bu cevaplara hormonların eşlik etmesinde ana planlayıcı bölge olarak katılır.
• Bedenin metabolik dengesinin sağlanması bu bölgede gerçekleşir.

HİPOFİZ BEZİ NEDİR?
Hipotalamusun hemen altında hipofiz bezi yer alır. Oldukça küçük, minicik bir bezdir.

HİPOFİZ BEZİNİN GÖREVLERİ NELERDİR?

• Tiroid hormonları
• Böbrek üstü bezi hormonları
• Cinsiyet hormonları (over ve testis hormonları)
• Dolaşımda yer alan en temel hormonlar bu bölgeden kontrol edilir.
• Hipofiz, tiroit bezine tiroit hormonu salgılaması için TSH gönderir. TSH tiroit bezini uyarır ve T3-T4 yapımı başlar. Yapım fazla olduğunda ya da kanda yeterli düzeye ulaştığında T3 ve T4, TSH yapımını baskılar. TSH bir üstteki hipotalamustan kaynaklanan TRH yapımı baskılar. Sonuç olarak sistem dengede kalır.
• Aynı durum FSH, LH, kadında başlıca estradiol, erkekte testosteron üzerinden yürüyen cinsel hormonlar üzerinde de aynı sistemle çalışır.
• Böbrek üstü bezinin kortizol üretimi hipofizin ASTH üretimine bağlıdır. Hipotalamus ASTH salgısını uyarır. ASTH böbrek üstü bezini uyarır. Kortizol hormonu geriye dönerek ASTH’ı baskılar. ,

Sonuç olarak endokrin bezin idaresi hipofiz bezindedir.